"ΚΥΤΤΑΡΑ ΖΟΜΠΙ - ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΓΗΡΑΝΣΗ - ΣΕΝΟΛΥΤΙΚΑ"

ΚΥΤΤΑΡΑ ΖΟΜΠΙ

Η γήρανση είναι μια αντίδραση που εμφανίζεται ως μέρος της υγιούς λειτουργίας των ιστών για την καταστολή του πολλαπλασιασμού των δυσλειτουργικών κυττάρων. Κανονικά τα γερασμένα κύτταρα προστατεύουν τους ιστούς και εξαλείφονται γρήγορα από το ανοσοποιητικό σύστημα. Καθώς όμως η ανοσοποιητική λειτουργία μειώνεται με τα χρόνια, τα γερασμένα κύτταρα συσσωρεύονται και συμβάλλουν στη δυσλειτουργία των ιστών.

Η κυτταρική γήρανση (cellular senescence) είναι μια μόνιμη κατάσταση διακοπής του κυτταρικού κύκλου, στην οποία τα κύτταρα δεν διαιρούνται πλέον, αλλά παραμένουν μεταβολικά ενεργά και συχνά αποκτούν αρνητικές ιδιότητες. Τα κύτταρα ζόμπι γνωστά και ως γηρασμένα κύτταρα (senescent cells - SnCs), είναι κύτταρα που έχουν σταματήσει να διαιρούνται αλλά αρνούνται να πεθάνουν.

Τα zombie cells μπλοκάρουν την ενδοκυτταρική οδό που προάγει την απόπτωση τους (κυτταρικός θάνατος) για να αποτρέψουν την εξάλειψή τους. Επιπλέον, συνεχίζουν να εκκρίνουν σηματοδοτικά μόρια που προάγουν τη φλεγμονή και επηρεάζουν τα γύρω κύτταρα να γεράσουν επίσης. Αυτός είναι και ένας λόγος που αναφέρονται ως κύτταρα ζόμπι.

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΓΗΡΑΝΣΗ

01 Η κυτταρική γήρανση χαρακτηρίζεται από μια μόνιμη κατάσταση αναστολής της ανάπτυξης και την παραγωγή χημικών μεσολαβητών, γνωστό ως εκκριτικό προφίλ που σχετίζεται με τη γήρανση (SASP - Senescence-Associated Secretory Phenotype). Οι μεσολαβητές SASP περιλαμβάνουν κυτοκίνες, χημειοκίνες, μεταλλοπρωτεϊνάσες εξωκυττάριας μήτρας, πρωτεάσες και άλλα βιοδραστικά μόρια που επηρεάζουν την υγεία των ιστών και την ανοσολογική λειτουργία.

02 Τα γηρασμένα κύτταρα μπορούν να έχουν ευεργετικές ή επιβλαβείς επιδράσεις. Η παροδική γήρανση είναι ευεργετική επειδή αποτελεί μέρος μιας προστατευτικής απόκρισης που καταστέλλει τον πολλαπλασιασμό των δυσλειτουργικών κυττάρων. Τα κύτταρα αυτά προάγουν επίσης την επιδιόρθωση και την αναγέννηση των ιστών, συμβάλλουν στην ομοιόσταση των ιστών και στρατολογούν ανοσοκύτταρα που απομακρύνουν άλλα κατεστραμμένα κύτταρα.

03 Αλλά όταν η απομάκρυνσή τους αποτυγχάνει, είτε λόγω ανοσολογικής ανεπάρκειας είτε λόγω «καμουφλάζ» των γερασμένων κυττάρων, τα κύτταρα ζόμπι παραμένουν στους ιστούς και η γήρανση γίνεται επιζήμια. Τα γερασμένα κύτταρα μπορεί να είναι επιβλαβή επειδή συσσωρεύονται και συνεχίζουν να εκκρίνουν μόρια SASP. Τα μόρια SASP επηρεάζουν τις φυσιολογικές σηματοδοτικές οδούς που μπορούν να οδηγήσουν σε βλάβη των ιστών, διαταραχή της ανοσολογικής λειτουργίας και της σηματοδότησης, και επιδείνωση της υγείας των ιστών.

04 Η κυτταρική γήρανση - senescence είναι ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ηλιακής γήρανσης – aging. Ο αριθμός των κυττάρων ζόμπι στο σώμα αυξάνεται με την ηλικία και ο ρυθμός συσσώρευσης των γερασμένων κυττάρων επιταχύνεται με τη γήρανση. Όταν τα γηρασμένα κύτταρα συσσωρεύονται στους ιστούς σε επαρκή αριθμό, μπορούν να προκαλέσουν ενεργά μια αλληλουχία γήρανσης.
Τα γηρασμένα κύτταρα μπορούν να συμβάλουν στη γήρανση του οργανισμού μέσω πολλαπλών μηχανισμών. Με την προχωρημένη ηλικία, τα άτομα τείνουν να αναπτύσσουν μια προφλεγμονώδη κατάσταση, που χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα φλεγμονωδών μορίων στην κυκλοφορία του αίματος, γνωστή ως φλεγμονή.

05 Η φλεγμονή αποτελεί παράγοντα κινδύνου για διάφορες χρόνιες ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών παθήσεων, ορισμένων τύπων καρκίνου και της νευροεκφύλισης, και μπορεί να σχετίζεται με πρόωρο θάνατο (19). Επιπλέον, η παρουσία φλεγμονωδών μορίων στο αίμα ηλικιωμένων ατόμων σχετίζεται με απώλεια βάρους, απώλεια μυϊκής μάζας και αδυναμία, χρόνια φλεγμονή και κατάθλιψη - εκδηλώσεις μιας πάθησης που αναγνωρίστηκε πρόσφατα ως σύνδρομο ευθραυστότητας.

senescence - senolytics

σενολυτικα - ΣΕΝΟΜΟΡΦΙΚΑ

Τα σενολυτικά είναι ουσίες που έχουν τη δυνατότητα να εντοπίζουν και να καταστρέφουν εκλεκτικά τα γερασμένα κύτταρα (senescent cells), χωρίς να επηρεάζουν τα υγιή. Η απομάκρυνση αυτών των κυττάρων φαίνεται να βελτιώνει τη λειτουργία των ιστών και να καθυστερεί ασθένειες σχετιζόμενες με τη γήρανση (5). Αυτό που κάνει τα senolytics τόσο αξιοσημείωτα είναι η ακρίβειά τους, δηλαδή εκμεταλλεύονται συγκεκριμένες ευπάθειες που διακρίνουν τα γηρασμένα κύτταρα από τα υγιή.

01 Η βασική τους αρχή είναι να εκμεταλλεύονται την αδυναμία των γερασμένων κυττάρων σε συγκεκριμένους μοριακούς στόχους και να ενεργοποιούν τον μηχανισμό του προγραμματισμένου κυτταρικού θανάτου (απόπτωση), χωρίς να βλάπτουν τα φυσιολογικά κύτταρα.

02 Τα σενομορφικά είναι μια άλλη κατηγορία φαρμάκων που τροποποιούν τις ιδιότητες των γηρασμένων κυττάρων χωρίς να τα εξαλείφουν. Τα σενομορφικά εξουδετερώνουν το SASP μπλοκάροντας τους καταρράκτες σηματοδότησης εντός των γερασμένων κυττάρων, διαταράσσοντας την έκκριση του SASP ή αναστέλλοντας τη δραστηριότητα μεμονωμένων μεσολαβητών του SASP.

03

ΣΕΝΟΛΥΤΚΑ ΚΑΙ ΔΕΡΜΑ

Το 2024, έρευνα δημοσιευμένη στο Personal Care Magazine εντόπισε ότι το εκχύλισμα του φυτού Epilobium fleischeri δρα ως φυσικό σενολυτικό. Πειραματικά δεδομένα δείχνουν πως το εκχύλισμα αυτό μπορεί να απομακρύνει επιλεκτικά τα γηρασμένα κύτταρα από το δέρμα. Μελέτες in vitro έδειξαν ότι το Epilobium fleischeri στοχεύει και εξαλείφει συγκεκριμένα τους γηρασμένους ινοβλάστες, εξαιτίας των φλαβονοειδών που περιέχει. Η γνώση των δερματικών γηρασμένων κυττάρων, όπως τα μελανοκύτταρα (γήρανση της επιδερμίδας) και οι ινοβλάστες (γήρανση του δέρματος), Θα συμβάλλει στη κατανόηση των αλλαγών που συμβαίνουν στο δέρμα μας και την ανάπτυξη πιο στοχευμένων και αποτελεσματικών υπηρεσιών αισθητικής και καλλυντικών. Πράγματι, σε κλινικές μελέτες, η εφαρμογή κρέμας που περιείχε 3% εκχύλισμα Epilobium fleischeri αύξησε την ελαστικότητα και τη σφριγηλότητα του δέρματος κατά 18% μέσα σε δύο μήνες, σε σύγκριση με ομάδα ελέγχου που χρησιμοποιούσε εικονικό σκεύασμα (placebo).

Τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα των σενολυτικών παραγόντων σε προκλινικά μοντέλα υποδεικνύουν ότι μπορούν να προσφέρουν σημαντικές θεραπευτικές και προληπτικές δυνατότητες, συμβάλλοντας στην επιβράδυνση της πολυνοσηρότητας και την παράταση της υγιούς διάρκειας ζωής.

Πηγές:

https://beyond-lifespan.com/en/blog/longevity/senolytics/

https://doi.org/10.1038/s41580-020-00314-w

https://www.qualialife.com/zombie-cells
https://doi.org/10.1172/jci95148
https://Www.personalcaremagazine.com/. https://pages.dsm.com/rs/339-SXW-761/images/pcm-eterwell-youth-article.pdf
https://www.lubio.ch/blog/unveiling-the-role-of-il-23-in-cancer-immunotherapy/zombie-cells